İnsan, insan için bir Tanrıdır.

 17. yüzyılın en önde gelen filozoflarından biri olan Barauch Spinoza Yahudilik ortamında ve o eğitimle yetişti, sonra onu terk ederek gevşek biçimde laik Hristiyanlık denebilecek bir inancı tercih etti, genel olarak da Tanrı ve din konusunda ortodoksiye sığmayan bir bakış ileri sürdü. Daha sonra da Yahudi cemaatinden, dini dogmalara karşı düşünceleri nedeniyle aforoz edildi. Rasyonalizmi savundu. Spinoza’nın amacı bizi neyin mutlu ettiğini araştırmaktır. Onun için bu, tutkularımızı ve duygularımızı aklın kontrolünde tabi kıldığımızda gerçekleşir. Tümdengelim yöntemini sıkı bir şekilde kullanır. Spinoza döneminin diğer filozofları gibi Tanrı’yla bitirmez, Tanrı’yla başlar. Spinoza monisttir; Her şey mantıksal hem de nedensel olarak Tanrı’ya itilebilir. Yani Tanrı tek ve ebedi tözdür. Tanrı bir başlangıcı temsil etmez çünkü o hep vardır. Varolan her şeyin onda olduğu onun dışında bir şey olmadığı tözdür. İnsanlar da her zaman varolan Tanrı’nın dünya üzerinde bir varoluş halidir. 



İnsan, insan için bir tanrıdır sözünü Spinoza’nın bu bakışından ele alacak olursak; Tanrı, Spinoza felsefesinde doğa ile özdeştir (Deus sive Natura = Tanrı yani Doğa).
Dolayısıyla bir insan için gerçek anlamda “ilahi” olan şey, onun iyiliğini isteyen ve ona yardım eden diğer insandır diyebiliriz. Başka bir deyişle, bir kişinin mutluluğu ve erdemli yaşaması, başka insanların varlığı ve desteğiyle mümkün olur. Buna göre Spinoza için bireyin mutluluğu ve erdemi diğer insanlara verdiği değere bağlıdır. Yani anlamamız gereken mesaj, Spinoza için toplumsal dayanışma insanların varoluşu ve mutlu aynı zamanda akıl ve mantıkla hareket edilen bir hayat için çok önemlidir. Bu soru benim aklımda Spinoza toplumcu bir filozof mudur sorusunu uyandırıyor. Spinoza toplumcu bir filozoftur, ama bugünkü anlamda sosyalist ya da kolektivist değil. Onun toplumculuğu daha çok insanın doğası gereği toplumsal bir varlık olduğunu vurgulamasından gelir. Spinoza'ya göre insan yaşamak için insana muhtaçtır. Benim görüşümde de insan sosyal bir varlık olduğundan dolayı özgürlük ve topluluk önce bireyin içinde, sonra toplumsal birliktelik ile mümkündür. 



Sonuç olarak, Spinoza’nın “İnsan, insan için bir tanrıdır” sözü, insanın toplumsal varlığını ve karşılıklı bağımlılığını felsefi bir derinlikle ortaya koymaktadır. Ona göre bireyin özgürlüğü ve mutluluğu, soyut bir yalnızlıkta değil, aklın ve erdemin rehberliğinde kurulan toplumsal ilişkilerde anlam bulur. Bu yaklaşım, insanın yalnızca kendisi için değil, aynı zamanda başkaları için de var olduğu gerçeğini hatırlatarak, bireysel sorumluluk ile toplumsal dayanışmayı bir arada düşünmemiz gerektiğini güçlü bir biçimde vurgular.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Saat yediyi on geçe

 Saat yediyi on geçe Bugün tek başıma yürüyordum Saat yediyi on geçe  Seni düşündüm sana olan aşkımı  Belkide sana olan yalnızlığımı  Sönen bir mum gibi  Bitti yol, bitti gece Sana olan umudum da  Söndü artık ateşim Olmayacak sevgilim  Unut bizi  Benliğimi sana vermiştim  Ateşin gibi o da sende kalacak  13.10.2021     Damla  Instagram: damlaniles Twitter: DamlaSelinKele1
Devamı

Dünyanın bir geleceği olacaksa şayet, bu el koyup sahiplenenin değil, paylaşmanın geleceği olacaktır.

  İnsanlık nereye koşuyor? Sahiplenmenin mi yoksa paylaşmanın mı çağına? Bana göre dünyanın bir geleceği olacaksa, bu paylaşmanın geleceği olacaktır. Kim bizim geleceğimize el koyuyor? Bu sorulara ve daha fazlasına kendimce cevap verecek olursam, bence insanlık da nereye koştuğunu bilmiyor özellikle büyük şehirlerde kapitalizmin de getirmiş olduğu insanları acele etmeye, sürekli bir yere yetişmeye mecbur bırakan bir sistem var. Peki bu sistemi kim yönetiyor? Yani demek istediğim bizim hem geleceğimize el koyan aynı anda bizi buna yetişmeye zaruri kılan nedir? Bence bunların hepsinin cevabı yine insanlık, insanlığın kendi yaratmış olduğu canavar -kapitalizm- ve getirileri. Paylaşmaya gelecek olursak, size ufak ama basit bir şekilde şöyle anlatabiliriz, paylaşmayı doğa ile, güneşin ışığını saklamaması ya da bir nehrin herkese su vermesiyle bağdaştırabilirsiniz. Ama bizden bu içgüdüyü büyüdükçe çekip atan bir şey var, toplumları paylaşımdan uzaklaştıran herkesi birbirine düşman eden. ...
Devamı

Kendine Ait Bir Oda - Virginia Woolf

 "Kendine ait bir oda"  "Kadınlar ve kurgu edebiyatı", "kadınlar ve onlar hakkında yazılmış kurgu edebiyatı" hakkında yazmış Woolf bizlere. Öncellikle bir alıntı ile konuya girmek istiyorum. "Bir kadın kurgu edebiyatı yazacaksa paraya ve kendine ait bir odaya sahip olmalıdır; bu da göreceğiniz gibi bizi büyük bir sorunla, kadının gerçek doğasının ve kurgu edebiyatının gerçek doğasının çözülmemiş olmaları sorunuyla karşı karşıya bırakıyor."  Aslında en temel yaklaşımda kadınların erkekler ile aynı özgürlük alanlarına sahip olmadığını, toplumda kadınların yazamayacağını ve kendi fikirlerini göstermelerine hakları olmadığını anlatıyor. Woolf hakkında pek bir bilgisi olmayanlar için dipnot; Woolf bu fikirleri savunmuyor aksine karşı çıkıyor. Kadınların kendine ait bir odaya ihtiyaçları olmasının sebeplerinden biri de kadınların yalnız başına kütüphaneye bile giremiyor olması. Ancak bir öğretim üyesinin- yani bir erkeğin- refakatinde veya referansında...
Devamı